Een toegankelijke website.
Goed voor iedereen, en steeds vaker verplicht.

Een deel van je bezoekers haakt af zonder dat je het ooit merkt: de tekst is te licht, de knop niet te vinden, het formulier niet in te vullen. In dit artikel lees je wat toegankelijkheid praktisch betekent voor een mkb-site, waarom het je klanten oplevert en welke zelfcheck je vanmiddag al kunt doen.

Wat toegankelijkheid praktisch betekent

Toegankelijkheid betekent simpelweg dat iedereen je website kan gebruiken. Niet alleen de bezoeker met scherpe ogen en een muis, maar ook iemand van tachtig op een tablet, iemand die alleen met een toetsenbord werkt en iemand die je pagina laat voorlezen. Het is geen aparte versie van je site, het zit in de keuzes die je toch al maakt.

Concreet gaat het over een handjevol dingen: genoeg contrast tussen tekst en achtergrond, letters die groot genoeg zijn, een beschrijving bij je afbeeldingen, bediening met alleen een toetsenbord, koppen die de structuur eerlijk weergeven en formulieren met echte labels. Meer is het niet. Wie dat op orde heeft, zit al ruim boven het gemiddelde.

Het grootste misverstand is dat een toegankelijke site er saai uit moet zien. Grijs, log, weinig beeld, alsof je een gemeentefolder uit 2009 nabouwt. Dat klopt niet. Toegankelijkheid gaat over bruikbaarheid, niet over smaak: felle kleuren, grote koppen en video mogen prima, zolang de tekst leesbaar blijft en duidelijk is waar je moet klikken.

Sterker nog, de meeste ontwerpen worden er beter van. Meer rust, knoppen die eruitzien als knoppen en tekst die niet in lichtgrijs wegvalt. Dat oogt professioneler en werkt prettiger voor iedereen, ook voor de bezoeker die niets mankeert en gewoon haast heeft.

Toegankelijk ontwerpen is niet minder mooi ontwerpen. Het is ontwerpen voor mensen in plaats van voor een screenshot.

Je publiek is ouder en breder dan je denkt

Vraag een ondernemer wie zijn klanten zijn en je krijgt zelden het antwoord: mensen met een beperking. Toch is dat een flinke groep, en hij groeit. Denk aan slechtziendheid, kleurenblindheid, dyslexie, trillende handen of gewoon ouderdom. Vrijwel iedereen boven de vijfenveertig heeft een leesbril nodig, en die ligt zelden bij de hand als iemand snel iets opzoekt op zijn telefoon.

Daar komt de groep bij die tijdelijk beperkt is zonder het zo te noemen. De klant met de zon in zijn scherm op een parkeerplaats, iemand met een kind op de arm die je site met één duim bedient, een bezoeker in de trein zonder geluid. Voor al die mensen doen contrast, tekstgrootte en een grote raakbare knop precies hetzelfde als voor iemand met een blijvende beperking. Ik schreef er eerder over in mijn artikel over een mobielvriendelijke website: de telefoon is de strengste testomgeving die er is.

Het vervelende is dat je hier nooit klachten over krijgt. Niemand mailt je dat hij je formulier niet kon invullen. Ze zijn gewoon weg, en jij ziet in je statistieken alleen een bezoeker die niets deed. Toegankelijkheid is daarmee vooral omzet die je nu onzichtbaar laat liggen.

De zes punten waar je de meeste winst pakt

Als ik een bestaande site nakijk, komen bijna altijd dezelfde zes punten naar boven. Stuk voor stuk op te lossen zonder je website overhoop te halen:

• Contrast: lichtgrijze tekst op wit ziet er in een ontwerp prachtig uit en is buiten onleesbaar. Zorg dat tekst duidelijk afsteekt, en zet geen tekst op een druk beeld zonder donkere laag ertussen.
• Tekstgrootte: begin bij zestien pixels voor lopende tekst en laat mensen inzoomen zonder dat je opmaak uit elkaar valt. Te lange regels lezen zwaar; rond de zeventig tekens leest het prettigst.
• Alt-teksten: beschrijf bij elke inhoudelijke afbeelding kort wat erop staat. Niet de bestandsnaam, maar wat iemand zou zien. Puur decoratieve beelden laat je juist leeg.
• Toetsenbordbediening: alles wat met een muis kan, moet ook met de Tab-toets kunnen. Dus zichtbare focusranden om knoppen en links, en geen vensters waar je niet meer uit komt.
• Koppen in de juiste volgorde: één H1 per pagina, daaronder H2 en H3 in logische stappen. Koppen zijn geen opmaaktrucje, ze zijn de inhoudsopgave waarmee schermlezers door je pagina springen.
• Formulieren met echte labels: een label boven het veld dat blijft staan als je typt, foutmeldingen in gewoon Nederlands en een duidelijke bevestiging na verzenden. Grijze tekst ín het veld als enige uitleg laat iedereen afhaken.

Dit is geen lijstje voor ooit. Op een bestaande site zijn het ingrepen van een halve dag, en bij een nieuwe site kosten ze niets extra omdat je ze meteen goed doet.

Bij Great Creations speelde dat direct mee. Daar reserveren bezoekers zelf een workshop en betalen ze meteen via iDEAL, en juist bij zo'n stap moet alles kloppen: duidelijke labels, begrijpelijke foutmeldingen en knoppen die je ook zonder muis bereikt. Twijfel bij het invullen betekent daar geen boeking.

Dezelfde ingrepen helpen je ook in Google

Dit is wat mij betreft het prettigste bijeffect: bijna alles wat je site toegankelijker maakt, maakt hem ook beter vindbaar. Google leest je pagina namelijk ongeveer zoals een schermlezer dat doet, van boven naar beneden, via de structuur.

Nette koppen vertellen Google waar je pagina over gaat. Alt-teksten geven betekenis aan beelden die een zoekmachine zelf niet ziet en zorgen dat je foto's meedoen in de afbeeldingenzoekresultaten. Linkteksten die vertellen waar ze heen gaan werken beter dan tien keer het woord hier. In mijn artikel over opvallen in Google zie je hoeveel van die punten terugkomen.

Je hoeft dus niet te kiezen tussen toegankelijk en vindbaar. Het is grotendeels dezelfde investering, en die betaalt zich twee keer terug.

De Europese regels: verstandig in plaats van eng

Er is de laatste jaren behoorlijk wat rumoer over de Europese toegankelijkheidsregels. De kern: voor steeds meer digitale diensten wordt toegankelijkheid een eis in plaats van een pluspunt. Denk aan webshops, boekingssystemen, bankieren en vervoer. Overheidssites moesten al langer voldoen, en de kring eromheen wordt groter.

Voor de gemiddelde zzp'er met een informatieve website is het nu vooral verstandig, niet verplicht: kleine bedrijven onder bepaalde drempels vallen buiten de strengste eisen. Maar zodra jij online laat betalen, reserveren of bestellen, of werkt voor opdrachtgevers die zelf moeten voldoen, wordt het wél jouw onderwerp.

Ik zeg er eerlijk bij dat ik geen jurist ben en dit geen juridisch advies is. Wat ik wel zie, is hetzelfde patroon als bij de cookiebanner en privacyregels. Ondernemers schrikken van het woord verplicht, doen daarna niets en betalen uiteindelijk meer voor haastwerk. Doe het nu rustig goed, dan is het straks een non-onderwerp.

Een zelfcheck die je vanmiddag kunt doen

Je hebt geen dure software nodig om te weten hoe je ervoor staat. Neem een half uur, pak je eigen site erbij en loop deze vijf dingen langs:

• De zonlichttest: pak je telefoon, loop naar buiten en open je homepage. Kun je alles zonder moeite lezen, ook de kleine tekst? Zo niet, dan is je contrast te laag.
• De Tab-test: ga met je toetsenbord door je contactpagina. Zie je steeds waar je bent, kom je bij elk veld en kun je verzenden met Enter?
• De zoomtest: vergroot je site in de browser naar 200 procent. Blijft alles leesbaar en klikbaar, of schuiven teksten over elkaar heen?
• De alt-tekstcheck: kijk in je beheeromgeving of je belangrijkste afbeeldingen een beschrijving hebben. Zie je vooral bestandsnamen staan? Dan weet je wat je te doen staat.
• De voorleestest: laat je pagina één keer voorlezen met de voorleesfunctie van je telefoon. Je hoort meteen of je koppen kloppen en je knoppen begrijpelijke namen hebben.

Wat hieruit komt is bijna altijd een korte lijst met kleine dingen. Precies daarom is dit onderwerp minder zwaar dan het klinkt: je hoeft niet opnieuw te beginnen, alleen te repareren wat je nu weet.

Conclusie: gewoon goed gebouwd, voor iedereen

Een toegankelijke website is geen apart product en geen dure uitbreiding. Het is een site die gewoon goed in elkaar zit: leesbaar, logisch opgebouwd en bruikbaar met een muis, een duim of een toetsenbord. Je bereikt er meer mensen mee, je scoort beter in Google en je bent voorbereid op regels die alleen maar breder worden.

Bij elke website die ik bouw hoort dit standaard bij het werk, niet bij de meerprijs. Een complete one-page website kost €795, vast, grotere sites zijn maatwerk op aanvraag, en je site staat live binnen 2 weken. Loop de zelfcheck hierboven eens door, en kom je er niet uit of wil je dat iemand meekijkt? Stuur me gerust een berichtje, dan neem ik je site met je door.